7. Geometria¶
Sekcja Geometria: Wloty i relacje, Pasy ruchu, Linie zatrzymania, Przejścia dla pieszych, Tory jazdy, Schemat grup.
Blokada geometrii. Gdy projekt ma zamrożoną macierz czasów międzyzielonych, edycja geometrii (tabele i plan) jest zablokowana — czerwony pasek z przyciskiem Odblokuj geometrię… (tylko na bieżącą sesję; zamrożone macierze nie są wtedy przeliczane, różnice pokazuje porównanie z macierzą dynamiczną). Zablokuj geometrię przywraca blokadę.
Wspólne polecenia tabel obiektów planu: Dodaj … (obiekt czeka na liście „Nowe obiekty”), Usuń (Delete), Pokaż na planie, Usuń z planu (obiekt zostaje w tabeli). Nazwy muszą być niepuste i unikalne. Zaznaczenie wiersza zaznacza obiekt na planie i odwrotnie.
7.1. Wloty i relacje¶
Tabela wlotów: Nazwa, Kąt [°], Na planie, Opis. Punkt wlotu leży na osi jezdni, strzałka pokazuje kierunek ruchu. Usunięcie wlotu usuwa jego pasy.
Moduł „Wloty i relacje” – tabela wlotów i macierz relacji
Relacje między wlotami — macierz: wiersz = wlot wjazdu, kolumna = wlot wyjazdu; wartość: wprost / w lewo / w prawo / zawracanie / „—” (na przekątnej tylko zawracanie). Tor łączący pas wlotowy z wylotowym dostaje kierunek z tej macierzy. Pole żółte — kierunek inny niż wynikający z położenia wlotów (podpowiedź pokazuje kierunek z planu).
| Polecenie | Działanie |
|---|---|
| Uzupełnij puste z planu | kierunki z położenia wlotów, tylko w pustych polach |
| Wszystkie z planu… | zastępuje całą macierz |
| R maks. łuków torów [m] | największy promień łuków torów tworzonych z relacji |
| Resetuj geometrię wszystkich torów… | odtwarza wszystkie tory (zmiany ręczne przepadają) |
| Wyczyść… | usuwa wszystkie relacje |
| prawy klik na polu | reset geometrii torów danej pary wlotów |
7.2. Pasy ruchu¶
Pas zawsze należy do wlotu (wlotowy wstawia się na prawo od punktu wlotu, wylotowy na lewo). Pod pasem wlotowym, w wierszach ↳, leżą jego relacje (kierunek + grupa).
Moduł „Pasy ruchu” z relacjami pasów
| Kolumna | Wiersz pasa | Wiersz relacji |
|---|---|---|
| Wlot, Nazwa, Wylot | wlot, nazwa, znacznik pasa wylotowego | — |
| Rodzaj | Pojazd, Tramwaj, Rower, Pieszy, Autobus, Trolejbus | — |
| Kierunek | kombinacja (Z, L, W, P, LW, WP, LP, LWP, ZL, ZLW, ZLWP…) — tworzy brakujące relacje w grupie domyślnej | kierunek relacji |
| Gr. syg. | grupy pasa po przecinku (pierwsza = domyślna); Ctrl + wybór dodaje kolejną | grupa relacji |
| Profil | — | profil parametrów dla grupy tej relacji (z niego tory biorą v_e, v_d, l_p, a) |
| Start z zatrz. | — | dojazd ze startu z zatrzymania (np. kolejka na początku zielonego) |
| Śluza | — | strumień liczy tylko dojazd; jako kończący jest pomijany w ewakuacji |
| Szerokość, Dł. symbolu, Dł. rzeczyw. [m] | wymiary; długość rzeczywista służy do obliczeń przepustowości | — |
| Tory, Kąt, Na planie, Opis | — |
Ten sam kierunek może należeć do kilku grup (np. w prawo w grupie kołowej i w zielonej strzałce). Przyciski: Dodaj pas, Dodaj relację, Usuń, Pokaż na planie, Usuń z planu, Ukryj wyloty. Prawy klik na pasie: Dodaj relacje, Dodaj wiersz relacji, Resetuj geometrię torów pasa, Usuń pas; na relacji: Usuń relację, Resetuj geometrię torów tej relacji, Przywróć usunięte tory tej relacji.
7.3. Linie zatrzymania¶
Kolumny: Wlot, Nazwa, Wszystkie, Pasy, Długość, Kąt, Na planie, Opis. Linia obowiązuje dla wszystkich pasów wlotowych wlotu (Wszystkie) albo dla pasów wpisanych w Pasy (najpierw odznacz Wszystkie). Linia wskazująca pas jawnie ma pierwszeństwo przed linią „wszystkie”. Drogi ewakuacji i dojazdu liczy się od przecięcia toru z linią zatrzymania; gdy pas nie ma linii, od początku toru (ostrzeżenie). Błędy: brak wlotu, pas nieistniejący, z innego wlotu albo wylotowy; ostrzeżenia: linia bez pasów, pas w kilku liniach.
7.4. Przejścia dla pieszych¶
Przejście rysuje się na planie (początek i koniec osi) albo dodaje z menu wlotu. Z przejścia z grupą pieszą/rowerową powstają dwa tory (oba kierunki) o szerokości przejścia; kolizje z pojazdami liczone są na krawędziach.
Moduł „Przejścia dla pieszych”
| Kolumna | Znaczenie |
|---|---|
| Nazwa, Wlot, Gr. syg. | grupa — tylko piesze i rowerowe |
| Szerokość [m], Skos [°] | edytowalne |
| Długość, Kraw. max/min, Szer. min/max | z planu |
| Tryb | długość do czasu przejścia: oś albo dłuższa krawędź |
| Profil | profil parametrów przejścia; puste = profil domyślny wg rodzaju grupy |
| Prędkość [m/s] | wpisana ręcznie — zastępuje profil |
| v użyta | prędkość faktycznie użyta |
| Gv [s] | długość ÷ v użyta |
| Gx [s] | 0,75·Gv |
| Ziel. min [s] | max(4, ⌈Gv⌉) + zielone migające, jako „x+y” |
Przejście pieszo-rowerowe tworzy się jako dwa przejścia tej samej grupy — z profilem pieszym i rowerowym. Profil i prędkości torów przejścia ustawia się tylko tutaj.
7.5. Tory jazdy¶
Tory powstają automatycznie: od każdej relacji pasa wlotowego do każdego pasa wylotowego wlotu docelowego (wg macierzy relacji). Tor zaczyna się na grocie strzałki pasa wlotowego, kończy w punkcie zaczepienia strzałki pasa wylotowego; osie łączą łuki styczne. Tor można edytować na planie — zmiany są zapamiętane i nie znikają po przesunięciu pasów.
Moduł „Tory jazdy” z tabelą wierzchołków zaznaczonego toru
| Kolumna | Znaczenie |
|---|---|
| Grupa, Relacja | wynikają z relacji |
| Profil | profil parametrów — zmiana wpisuje do toru jego wartości |
| Pasy, Przejście, Dł. [m], Promienie [m] | tylko odczyt |
| Szer. [m] | szerokość toru (krawędzie) |
| v_e, v_d [m/s], l_p [m] | prędkość ewakuacji, dojazdu, długość pojazdu |
| Start z zatrz., a [m/s²] | start z zatrzymania i przyspieszenie |
| Uwagi |
Pod tabelą: Wierzchołki zaznaczonego toru (Nr, X, Y, R, R faktyczny) — dla torów z pasów zmienia się tu tylko promienie.
Prędkości toru:
- v_e, v_d, l_p i a wpisuje do toru profil (z pasa dla danej grupy, a gdy go brak — domyślny wg rodzaju; dla torów przejść — profil przejścia).
- Obliczenia czasów korzystają wyłącznie z wartości widocznych w torze.
- Wartość wpisaną ręcznie w torze program zachowuje, dopóki nie zmienisz profilu albo grupy relacji na pasie — wtedy wartości toru są nadpisywane nowym profilem (ostrzeżenie na liście). Profil zmieniaj więc na pasie.
- Ręczne prędkości w torze nie trafiają na Listę modyfikacji (trafia tam tylko zmieniona geometria i tory usunięte).
- Brak v_e, v_d albo l_p (grupy kołowe) — błąd krytyczny, para nie jest liczona. Start z zatrzymania bez a — ostrzeżenie.
| Polecenie | Działanie |
|---|---|
| Zastosuj profil ze schematu | wpisuje do zaznaczonych torów (Ctrl/Shift — wiele) prędkości z ich profilu (pas albo domyślny wg rodzaju); tory przejść są pomijane |
| Resetuj geometrię | geometria zaznaczonego toru jak przy tworzeniu |
| Usuń tor | tor nie będzie odtwarzany automatycznie |
| Przywróć usunięte tory z relacji |
7.6. Schemat grup (układ strzałek)¶
Moduł Geometria → Schemat grup służy do projektowania faz. Symbol to strzałki kierunków jednej grupy przy jednym wlocie (bez odwzorowania liczby pasów) albo przejście; układ nie musi odpowiadać terenowi. Pole Faza: ogranicza widok do grup wybranej fazy.
Schemat grup (układ strzałek)
| Czynność | Działanie |
|---|---|
| przeciągnięcie symbolu / strzałki klawiatury | przesunięcie (z Shift — większy krok) |
| uchwyt ○ | obrót (Shift — co 15°) |
| przeciągnięcie nazwy grupy | przesunięcie opisu |
| Ctrl + kółko, klawisze + − | skala zaznaczonego symbolu (Ctrl+Shift + kółko — wszystkich) |
| Alt + kółko | skala napisu (z Shift — wszystkich) |
| prawy przycisk | skala, obrót, Przywróć położenie opisu, Przywróć symbol, Nazwy grup, Przywróć układ automatyczny |
Pasek: Symbole ±10%, Skala symboli…, Napisy ±10%, Skala napisów…, Nazwy grup, Układ automatyczny (usuwa zmiany ręczne). Układ zapisuje się w projekcie.